Kurs biblijny

1. Lekcja 4 – Historia Izaaka i Jakuba (Księga Rodzaju 25–50)

Przed przystąpieniem do tej lekcji należy przeczytać te rozdziały, w przeciwnym razie nie wyniesie się z niej zbyt wiele. Należy zwrócić uwagę na pięć ważnych punktów:

1.1. Dwaj synowie Izaaka: Ezaw i Jakub (Rdz 25,19-)

Rebeka (Rivka), podobnie jak jej teściowa Sara, była Syryjką. Księga Rodzaju 25,20 podkreśla pochodzenie „aramskie” żony Izaaka: „Izaak miał czterdzieści lat, gdy poślubił Rebekę, córkę Betuela, Aramejczyka z Paddan-Aram, i siostrę Labana, Aramejczyka” (Księga Rodzaju 25,20).

Rebeka, podobnie jak Sara, była bezpłodna: „Izaak modlił się do Jahwe za swoją żonę, ponieważ była bezpłodna; Jahwe wysłuchał go i jego żona Rebeka zaszła w ciążę” (Rdz 25,21). Nosiła w łonie bliźnięta: Ezawa i Jakuba. Pierwszy z nich był uważany za starszego, a zwyczaj nakazywał, by ten był uprzywilejowany i odziedziczył godność ojca. Zgodnie z ludzką tradycją to więc Ezaw, jako starszy, miał odziedziczyć duchową misję Abrahama i Izaaka, a Mesjasz miał pochodzić z jego rodu, a nie z rodu jego brata bliźniaka, Jakuba.

Ale Bóg nie pozwala się ograniczać zwyczajami i ludzkimi, rodzinnymi czy plemiennymi względami, jak to ma miejsce w tym przypadku. Zbyt często są one rasistowskie i podyktowane niesprawiedliwymi uprzedzeniami. Dlatego zawarł swoje Przymierze z Jakubem, a nie z Ezawem, mimo że ten był starszym. To „przymierze” oznaczało, że Mesjasz miał pochodzić z rodu Jakuba.

Rzeczywiście, kiedy Rebeka poszła „zapytać Boga”, On odpowiedział jej: „W twoim łonie są dwa narody… Starszy będzie służył młodszemu” (Rdz 25,23). Jest to całkowite przewrócenie ówczesnej mentalności i starożytnych tradycji. Czysto ludzkim powodem przekazania prawa pierworództwa Jakubowi jest to, że Rebeka „wolała Jakuba”, ponieważ był on „człowiekiem spokojnym i przebywał w namiotach” u boku swojej matki (Rdz 25,27-28). Rebeka spiskowała więc, aby odebrać prawo pierworództwa i przekazać je swojemu ulubieńcowi. Dzięki podstępowi udało jej się sprawić, że mąż pobłogosławił Jakuba zamiast Ezawa, którego jednak wolał od brata, „gdyż potrawa (przygotowana przez Ezawa) przypadła mu do gustu” (Rdz 25,28). W tamtych czasach wierzono, że udzielone błogosławieństwo jest skuteczne i nieodwołalne, nie może przejść na kogoś innego, niezależnie od tego, czy jest zasłużone, czy nie (Rdz 27,1-45). Należy zauważyć, że „takie zasięganie woli Bożej” praktykowali jasnowidze, którzy twierdzili, że posiadają tę moc „jasnowidzenia”. Nawet dzisiaj wielu twierdzi, że posiada taką moc. Biblia ujawnia, że Izraelici powszechnie praktykowali ten zwyczaj (zob. Księga Wyjścia 33,7 / 1 Księga Samuela 14,41 itp.).

Postawa Rebeki i Jakuba w tej sprawie nie jest przykładem wysokiej moralności. Późniejsi prorocy potępili podstęp Jakuba: Jeremiasz przedstawia to jako przykład oszustwa: „Niech każdy ma się na baczności przed swoim przyjacielem, niech się wystrzega brata, bo każdy brat zachowuje się jak Jakub… Jeden oszukuje drugiego…” (Jeremiasz 9,3-4). „Jahwe toczy proces z Izraelem, potraktuje Jakuba zgodnie z jego postępowaniem, odpłaci mu według jego uczynków. Już w łonie matki wyprzedził swojego brata…”, mówi jeszcze Ozeasz (Ozeasz 12,3-4).

Ale uczeni w Piśmie, chcąc usprawiedliwić Jakuba i jego matkę, przedstawili historię potrawy z soczewicy na niekorzyść Ezawa. Ten wracał głodny i „wyczerpany” pracą na polu; powiedział do swojego brata, który przygotował smaczną zupę z soczewicy: „Pozwól mi zjeść (tak bardzo był głodny…) tę (potrawę) o czerwonym kolorze (kolor soczewicy). Jestem wyczerpany!” Ale Jakub, żądny prawa pierworództwa, wykorzystał okazję i nadużył jej, aby odebrać to prawo swojemu bratu: „Sprzedaj mi najpierw swoje prawo pierworództwa” – odparł. Ezaw, prawdopodobnie nie traktując poważnie pożądliwości swojego brata, zgodził się. „Tak właśnie postąpił Ezaw z prawem pierworództwa” – komentują cynicznie uczeni w Piśmie (Rdz 25,29-34).

Ta historia ma jednak tę zaletę, że nas porusza: jeśli tylko jesteśmy uważni, zachęca nas do buntu przeciwko niesprawiedliwości. Izaak, co warto zauważyć, mówi do swojego syna Ezawa: „… będziesz służył swojemu bratu. Ale kiedy się wyzwolisz, zrzucisz jego jarzmo ze swojej szyi” (Rdz 27,40). Trzeba uwolnić się od jarzma bezowocnych tradycji religijnych.

Kolejna nauka płynąca z tej historii: należy przedkładać to, co duchowe, nad to, co materialne, nie „sprzedawać naszego prawa pierworództwa”, które jest naszym prawem do życia wiecznego, za dobra doczesne. Właśnie tę naukę przekazuje nam Jezus, odmawiając na prośbę diabła przemiany kamieni w chleb, mimo głodu, ponieważ „nie samym chlebem żyje człowiek, ale każdym słowem, które pochodzi z ust Bożych” (Mt 4,4. Zob. także Pwt 8,3). Trzeba być głodnym i spragnionym boskich wskazówek. Jeśli trzeba wybierać między dobrem materialnym a duchowym, należy wybrać to drugie i poświęcić to pierwsze, nie oglądając się za siebie, jak żona Lota…

Bóg obiecał Adamowi i Ewie potomstwo, które zmiażdży głowę demona. Tym Zbawicielem jest Mesjasz. Mesjański plan Boga rozpoczął się od Abrahama, przeszedł na Izaaka i kontynuował się w Jakubie.

Po rozpoczęciu od Abrahama i przekazaniu Izaakowi, potomstwo obiecane przez Boga Adamowi i Ewie, aby zmiażdżyć głowę demona, ich kusiciela, przechodzi na Jakuba, który staje się trzecim Patriarchą. Historia soczewicy wyjaśnia, dlaczego to potomstwo nie przeszło przez Ezawa, mimo że był on pierworodnym. Jednak to ludzkie wyjaśnienie nie ujawnia prawdziwego zamiaru Boga.

1.2. Dwie żony Jakuba (Księga Rodzaju 28 i Księga Rodzaju 29)

Ezaw poślubił kobiety hetyckie, a nie aramejskie: nie spodobało się to jego rodzicom (Rdz 26,34-35) i było to kolejnym powodem do niechęci wobec niego. Rebeka, która obawiała się podobnych małżeństw dla Jakuba, interweniowała u swojego męża, aby nakazał Jakubowi: „Nie wolno ci poślubiać kobiety spośród córek Kanaanu. Wstań! Idź do Paddan-Aram (w Aram, czyli do Syrii) do Betuela, ojca twojej matki, i wybierz sobie tam żonę” (Rdz 28,1-2). Zauważ, że Izaak wzywa na Jakuba i jego potomstwo „błogosławieństwo Abrahama”. W Bożym zamyśle błogosławieństwo to oznacza, że Mesjasz wywodzi się z tego potomstwa, a nie z potomstwa Ezawa. Uczeni w Piśmie nadają temu błogosławieństwu interpretację geograficzną, a mianowicie, że Palestyna należy do potomstwa Jakuba (Izraelitów), a nie do potomstwa Ezawa (Arabów). Wynika to z następującego wersetu: „…abyś posiądł ziemię, na której przebywasz, a którą Bóg dał Abrahamowi…” (Rdz 28,3-4).

W drodze do Syrii Jakub miał sen: Bóg ukazał mu się na szczycie drabiny sięgającej od ziemi do nieba, aby ogłosić mu, że Jego Przymierze z Abrahamem będzie kontynuowane przez niego (Rdz 28,12-16). Jezus nawiązał do tego snu o drabinie, odnosząc go do siebie i ujawniając w ten sposób, że odtąd to On sam jest posiadaczem Boskiego Przymierza, następcą i spadkobiercą prawdziwych obietnic złożonych przez Boga Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi (J 1,51). On jest tą drabiną, która prowadzi z ziemi do Nieba i pozwala ludziom wierzącym w Niego wznieść się w górę.

Zauważ, że wiara w jednego Boga nie rozwinęła się bez trudności. Wymagała doświadczeń i osobistych wyborów. W rzeczywistości Jakubowi nie wystarczyły słowa ojca. Waha się, czy wierzyć w Boga, a jego wiara jest warunkowa: „Jeśli Bóg będzie ze mną… jeśli da mi chleb… jeśli wrócę cały i zdrowy do ojca, wtedy Jahwe (jedyny) będzie moim Bogiem…” (Rdz 28,20-22).

Historia małżeństw Jakuba rozpoczyna się w rozdziale 29,15. Szaleńczy wyścig między Leą a Rachelą (Rahil) o poczęcie dzieci wydaje nam się zabawny. Trzeba czytać te opowieści, biorąc pod uwagę ówczesną mentalność: szacunek dla męża był proporcjonalny do liczby dzieci, ponieważ potomstwo uważano za znak boskiego błogosławieństwa.

Ten szalony wyścig o potomstwo między dwiema żonami, w którym pomagali im służebnicy Zilpa (Lei) i Bilha (Racheli), dał Jakubowi 12 synów i jedną córkę. Tych 12 synów Jakuba to przodkowie założyciele 12 plemion Izraela, pierwszej monoteistycznej wspólnoty powołanej do tego, by z dobrocią objawić światu jedynego Stwórcę. Prorocy potępiali niewierność i złe zarządzanie tej pierwszej grupy wierzących.

Wzbogaciwszy się, Jakub chciał uniezależnić się od swojego teścia Labbana. Uciekł więc do swojej ojczyzny, Kanaanu. Zauważmy, że w pośpiechu związanym z podróżą Rachela nalegała, by zabrać ze sobą bożki, które nadal czciła pomimo małżeństwa z Jakubem (Rdz 31,34). Należy więc zauważyć, że wiara w jedynego Boga wzrastała stopniowo i z czasem w sercach przodków. Nie należy się temu dziwić. Nawet dzisiaj, 4000 lat po Abrahamie, są Żydzi, chrześcijanie i muzułmanie, którzy nie wierzą w Boga… albo wierzą w Niego źle, w sposób fanatyczny, z mentalnością fundamentalistyczną, fetyszystyczną, nieodnowioną.

1.3. „Walka” Jakuba z Bogiem (Rdz 32,24-33)

Jakub, wracając do Kanaanu, miał kolejne objawienie boskie: „Jeden człowiek walczył z nim aż do świtu”. Ten „człowiek” to Bóg w ludzkiej postaci, podobnie jak trzej „ludzie”, którzy pojawili się przed Abrahamem (Rdz 18).

„Walka” między Bogiem a Jakubem ma charakter symboliczny: Bóg chce ukształtować Jakuba, uformować go według swojego Ducha Świętego, ale człowiek nie chce poddać się swojemu Stwórcy. Widząc, że Jakub mu się opiera, Bóg nadał mu imię „Izrael”, co oznacza „walczyć z Bogiem” (Rdz 32,29).

Analizując ten fakt, dochodzimy do wniosku, że Jakub podświadomie chciał zrównać się z Bogiem, stanąć przed Nim jako rywal. Dlatego jego zachowanie zostało potępione przez proroków. Rzeczywiście, Ozeasz mówi: „Jahwe potraktuje Jakuba zgodnie z jego postępowaniem… w swojej sile walczył z Bogiem i zwyciężył”, konkluduje ironicznie Ozeasz (Ozeasz 12,3-4). To poprzez przemoc i własny interes, a nie z miłości i sprawiedliwości, Jakub chciał ukraść Boże błogosławieństwo, dokładnie tak, jak postąpił, aby podstępem odebrać ojcu błogosławieństwo przeznaczone dla Ezawa.

Po tym wydarzeniu Bóg nadaje Jakubowi inne imię: „Nie będziesz już nazywał się Jakub, ale Izrael (Izra = walczyć, a EL = Bóg), bo byłeś silny wobec Boga i ludzi (walczył przeciwko swojemu bratu Ezawowi, człowiekowi, i odebrał mu prawo pierworództwa) i zwyciężyłeś” – oświadcza mu ironicznie Bóg (Rdz 32,29). Ten opór odnosi się do uczonych w Piśmie i faryzeuszy, którzy zawsze opierali się Bogu i Jego prorokom. Ci ostatni, przed Jezusem i apostołami, nie omieszkali potępić nieposłusznej wobec Boga postawy przywódców religijnych (zob. Izajasz 1,2-3 / Micheasz 1,5 / Jeremiasz 2,20 / Mateusz 23 / 1 Tesaloniczan 2,14-16). W „triumfie” Jakuba w walce z Bogiem należy dostrzec tę samą boską ironię, co w przypadku Adama po jego upadku (Rdz 3,22).

Biblijni uczeni w Piśmie twierdzą, że Bóg „tam właśnie pobłogosławił” Jakuba (Rdz 32,30). W tym „błogosławieństwie” tkwi sprzeczność ze słowami proroków cytowanych powyżej: jest to dodatek wprowadzony przez „kłamliwe pióro” skrybów (Jeremiasz 8,8), aby usprawiedliwić ich własny opór wobec Boga, przedstawiając go jako akceptowalny, a nawet „błogosławiony” przez Boga. Dlatego Bóg mówi do społeczności izraelskiej przez Izajasza: „Twój pierwszy ojciec (Jakub-Izrael) zgrzeszył, twoi interpretatorzy (skrybowie i inni przywódcy religijni, którzy interpretowali teksty biblijne) zbuntowali się przeciwko mnie. Twoi książęta zbezcześcili moje sanktuarium. Dlatego wydałem Jakuba na przekleństwo, a Izrael na zniewagi” (Izajasz 43,27-28). Skąd więc pochodzi to rzekome błogosławieństwo Jakuba? Pochodzi ono od interpretatorów i uczonych w Piśmie, którzy również zbuntowali się przeciwko Bogu, podobnie jak Jakub. Ten ostatni, z powodu swojego oporu wobec Boga, został nazwany Izraelem. Imię to przeszło na jego potomków, spadkobierców tego samego oporu.

Nawet dzisiaj ta walka z Bogiem jest symbolizowana przez Państwo Izrael. Syjonistom, upolityczniając judaizm, kontynuują walkę Jakuba przeciwko Bogu i ludziom: przeciwko Bogu poprzez odmowę uznania wyłącznie duchowej i uniwersalnej misji judaizmu oraz poprzez odrzucenie Jezusa, a przeciwko ludziom poprzez niesprawiedliwą i brutalną okupację ziemi, która nie należy do nich, jednocześnie twierdząc, że są „ludem wybranym”.

Wielu złych wierzących ze wszystkich stron zasługuje na miano „Izrael”, ponieważ mówiąc Bogu: „Niech się stanie Twoja wola”, uparcie narzucają swoją własną wolę wbrew Bogu i ludziom, lekceważąc zarówno Boga, jak i ludzi.

1.4. 12 synów Jakuba: 12 plemion Izraela (Rdz 35,22-26)

Jakub miał 12 synów i jedną córkę ze swoich dwóch żon i ich dwóch służebnic.

Lea miała 6 synów i jedną córkę:

• Ruben (najstarszy): spał z Bilhą (służącą Racheli: Rdz 35,22) i z tego powodu nie otrzymał błogosławieństwa od ojca (Rdz 49,3-4).
• Symeon i Lew: popełnili zbrodnię na tle rasowym i zdradę (Rdz 34,25-31), co sprowadziło na nich przekleństwo ojca (Rdz 49,5-7). Mojżesz i jego brat Aaron, potomkowie przeklętego plemienia Lewiego, wybranego przez Mojżesza na jedyne plemię kapłańskie, to znaczy plemię, z którego wywodzą się kapłani składający ofiary ze zwierząt (Księga Liczb 3,45).
• Juda: z jego plemienia pochodzi Mesjasz (a nie z plemienia najstarszego syna, Rubena). To właśnie dlatego Jakub chwali Judę (Rdz 49,8-12).
• Issachar i Zabulon.
• Dina jest jedyną córką Jakuba.

Rachela miała dwóch synów:

• Józefa: był zazdrośniony przez swoich przyrodnich braci i przez nich sprzedany. Stał się wszechmocny w Egipcie, gdzie ostatecznie przyjął całą swoją rodzinę.
• Beniamin: najmłodszy syn Jakuba, „beniamin”.

Bilha (służąca Racheli) miała dwóch synów:

• Dana
• Neftali.

Zilpa (służąca Lei) miała dwóch synów:

• Gad
• Aszer.

Rozdział 49 Księgi Rodzaju zawiera proroctwa Jakuba dotyczące każdego z jego dzieci. Najważniejsze z nich dotyczy Judy, ponieważ to właśnie z niego wywodzi się Mesjasz. Nazywany jest on „Lwem Judy”, ponieważ proroctwo to określa Judę mianem „młodego lwa” (Rdz 49,9). Apokalipsa przypisuje ten mesjański tytuł Jezusowi (Apokalipsa 5,5).

Plemię Judy odegrało mesjańską rolę w historii żydowskiej. Dało ono królów, którzy rządzili w Judei, Dawida i jego dynastię, z której pochodził Mesjasz. Księga Rodzaju 38 wskazuje na pochodzenie Mesjasza od Judy i Tamary, z ich pozamałżeńskiego związku. Mateusz 1,3 wskazuje na tę genealogię. To właśnie Juda zbuntował się przeciwko swoim braciom po sprzedaży Józefa. Opuścił swoją rodzinę i poślubił Kananejkę, a nie Żydówkę. Wystąpił przed swoimi braćmi, aby ocalić życie Józefa (Rdz 37,26). Ta szlachetna postawa przyniosła mu pochwały ojca (Rdz 49,9) oraz zasługę bycia przodkiem Mesjasza.

Zgodnie z proroctwem Jakuba dotyczącym Judy (Rdz 49,9-12) Mesjasz miał znieść królestwo w Izraelu, a nie je umacniać, jak sądzili Żydzi, a nawet sami apostołowie (Dz 1,6). Jest tam bowiem napisane: „Berło nie odejdzie od Judy, ani laska władcy z jego stóp, aż do przyjścia tego (Mesjasza), do którego należy, któremu będą posłuszne narody” (Rdz 49,10). Berło, symbol królestwa, pozostanie więc aż do przyjścia Mesjasza. Ten musi przejąć koronę, aby ogłosić panowanie powszechne i duchowe, zgodnie z wolą Boga, a nie polityczno-wojskowe, zgodnie z wolą ludzi.

Powodem zniszczenia królestwa izraelskiego – zobaczymy to później – jest to, że zostało ono ustanowione przez Żydów wbrew woli Boga. Ale jeśli Mesjasz przychodzi, aby znieść doczesną władzę królewską państwa izraelskiego, to po to, aby zbudować swoje duchowe i powszechne Królestwo zgodnie z proroczymi słowami Jakuba skierowanymi do jego syna Judy: „Berło nie odejdzie od Judy… aż do przyjścia Tego (Mesjasza), do którego ono (berło, a więc królestwo) należy, któremu będą posłuszne narody” (Rdz 49,10). Królestwo w Izraelu przestało więc istnieć, ale dopiero po przyjściu Mesjasza, który ogłosił się duchowym Królem wszystkich narodów. W rzeczywistości, po Jezusie, polityczne królestwo w Izraelu przestało istnieć, gdy Tytus najechał Jerozolimę i zburzył Świątynię. Od tego momentu duchowe i powszechne Królestwo Mesjasza, Jezusa, „Lwa z plemienia Judy”, zostało ostatecznie ustanowione. Jemu należy „berło” na zawsze.

Plemię Judy (zwane „Jehuda” w języku hebrajskim) dało nazwę Żydom (zwanym „jehudim” w języku hebrajskim i „Yahoud” w języku arabskim). Francuskie tłumaczenie tych dwóch słów („Yehuda” jako „Juda” i „Yehudim” jako „Juifs”) nie ujawnia, tak jak hebrajski i arabski, tego związku między plemieniem Judy a Żydami (Yehuda i Yehudim). Słowa „Żyd” i „judaizm” wywodzą się od nazwy tego plemienia, które ze względu na swój mesjański charakter miało ogromne znaczenie dla całej społeczności. Żydzi przyjęli jego imię, stając się „Jehudim”, aby przedstawiać się jako lud Chrystusa wywodzący się z plemienia „Jehuda”, tak jak przyjęli imię Izrael, aby zaznaczyć, że są potomkami Jakuba, zwanego „Izraelem”.

Uczniowie Jezusa nazywają się „chrześcijanami”, ponieważ wierzą, że On jest „Chrystusem”. Tak więc Mesjasz jest w centrum obu wspólnot i stanowi dla nich punkt odniesienia. W Nim definiują się i odnajdują swoją tożsamość. On jest wszystkim dla wszystkich w Starym i Nowym Testamencie.

Tak więc judaizm i chrześcijaństwo odnoszą się do Mesjasza: judaizm oczekuje Jego przyjścia, a chrześcijaństwo głosi to przyjście w osobie Jezusa. „Chrześcijaninem” jest zatem ten, kto uznaje w Jezusie zapowiedzianego Chrystusa. Nie należy więc już oczekiwać innego, jak to czynią Żydzi.

Misją wspólnoty żydowskiej było szerzenie wiedzy o Bogu i przyszłym przyjściu Mesjasza. Wspólnota chrześcijańska natomiast świadczy o wypełnieniu proroctw mesjańskich przez Jezusa, przedstawiając Go jako jedynego oczekiwanego Mesjasza i wskazując, że nie należy oczekiwać innego (Mt 11,2-3).

Ci 12 synów Jakuba nie mieli więc misji politycznej. Ich misja jest wyłącznie duchowa i polega na głoszeniu Boga oraz zapowiadaniu przyjścia Mesjasza w ich społeczności i na całym świecie. Tak więc te 12 plemion to nie tylko duchowi przodkowie Żydów, ale wszystkich, którzy wierzą, że Jezus jest naprawdę jedynym Chrystusem Bożym.

Należy wiedzieć, że słowo „Mesjasz” pochodzi od hebrajskiego „Meshiah”, co oznacza „Namaszczony”, Ten, który otrzymuje namaszczenie od Boga. Słowo „Chrystus” pochodzi od greckiego „Christos”, które również oznacza „Namaszczony”, wybranego przez Boga. To właśnie poprzez namaszczenie królowie byli intronizowani. Mesjasz jest jednak królem obu światów, a jego namaszczenie pochodzi bezpośrednio od Boga.

1.5. 12 plemion w Egipcie (Księga Rodzaju 37–50)

W historii Józefa widzieliśmy, jak „synowie Izraela” trafili do Egiptu około 1700 r. p.n.e. Pozostali tam przez cztery stulecia, mnożąc się. Opowieść o Przymierzu „połówek” między Bogiem a Abrahamem „prorokowała” to wydarzenie (Rdz 15,13-15). Nie można zapominać, że spisanie tej opowieści nastąpiło około 1000 r. p.n.e. Pobyt w Egipcie i wyjście z tego kraju miały więc już miejsce. Skrybowie dodali tę „proroctwo” później.

Pobyt w Egipcie wywarł głęboki wpływ na społeczność izraelską, która z czasem zapomniała o Bogu i dała się wciągnąć w praktykowanie egipskiego kultu bożków. Narażało to na niebezpieczeństwo mesjański plan Boga.

Aby kontynuować ten plan i doprowadzić go do końca, Bóg powierzył Mojżeszowi zadanie wyprowadzenia Izraelitów z Egiptu cztery wieki po ich przybyciu. Księga Wyjścia, którą omówimy w piątej lekcji, opowiada historię tego wyjścia. Wraz z Jakubem do Egiptu schroniło się 70 Izraelitów (Rdz 46,27); wraz z Mojżeszem 400 lat później wyjdzie stamtąd 600 000 (Wj 12,37).

Warto zapamiętać dwa sny Józefa, gdy miał 17 lat: ten o snopach jego braci, które kłaniają się przed jego snopem, oraz ten o słońcu, księżycu i jedenastu gwiazdach, które robią to samo przed nim (Rdz 37,2-11). Pamiętajmy również o dwóch snach faraona: o krowach i o kłosach (Rdz 41,1-7). Bóg często przemawia do ludzi w snach i w ten sposób się im objawia.

Stwórca przekazuje to samo przesłanie w dwóch różnych formach: najpierw Józefowi, a potem faraonowi. Bóg przemawia więc poprzez sny. Trzeba jednak zachować ostrożność: istnieją szatańskie źródła naszych snów. Trzeba więc umieć rozróżnić źródło i dobrze zinterpretować znaczenie otrzymanych w ten sposób przesłań oraz upewnić się, że pochodzą one od Boga. Trzeba się modlić, aby je dobrze zrozumieć i postępować mądrze zgodnie z nimi. Bóg często stosował tę metodę w Biblii, a szczególnie w Księdze Apokalipsy, gdzie to samo przesłanie jest ogłaszane w powtarzających się wizjach, ale w różnych formach, jak sny Józefa i faraona. Prorok Joel przekazuje nam w imieniu Boga, że objawia się On swoim wybranym w snach i wizjach: „Wyleję Ducha mojego na wszelkie ciało. Synowie wasi i córki wasze będą prorokować, starcy wasi będą mieli sny, a młodzieńcy wasi będą mieli wizje…” (Joel 3,1).

Księga Rodzaju kończy się opisem Izraelitów w Egipcie, a Jakub został pochowany w Kanaanie (Palestyna) w dzisiejszym mieście Hebron (po arabsku „El Khalil”), gdzie spoczywają Abraham i Izaak (Rdz 50,12-13). Miejsce to jest dziś meczetem, który Żydzi chcieliby odzyskać.

Przed śmiercią Józef ostrzega swoich braci, że „Bóg ich nawiedzi”, aby „wyprowadzić ich z tej ziemi do ziemi obiecanej Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi”. Zaleca im, aby zabrali ze sobą jego kości (Księga Rodzaju 50,24-25). Tak właśnie uczynił Mojżesz, opuszczając Egipt wraz z Izraelitami (Księga Wyjścia 13,19).

Warto zapamiętać wyrażenie „Bóg was nawiedzi”. Powtarza się ono często w Biblii. Bóg „odwiedza” poprzez posłańca, proroka, aby przekazać wiadomość, lub poprzez szczęśliwe lub nieszczęśliwe wydarzenia, aby nagrodzić lub ukarać. Wyrażenie to oznacza, że Bóg jest przyczyną tych wydarzeń: „I nagle, niespodziewanie, nawiedzi cię Jahwe; z grzmotem, trzaskiem, wielkim hukiem…”, prorokuje Izajasz przeciwko bezbożnemu Jerozolimie (Izajasz 29,6 / zob. także Jeremiasz 29,10 / Amos 3,2 / Łukasz 7,16 i Łukasz 19,44). Bóg cię nawiedza i wzywa poprzez studiowanie Biblii…

1.6. Kwestionariusz podsumowujący

1. Czy dokonałeś już swojego „odwarunkowania” i „uświadomienia sobie”?
2. Dlaczego studiujesz Biblię, a nie inną świętą księgę?
3. Czy jesteś pewien, że tekst biblijny, który studiujesz, jest autentyczny? Dlaczego?
4. Czy studiowanie Biblii sprawia ci radość? Co czujesz?
5. Wyjaśnij opisy stworzenia świata i tradycje ustne.
6. Co oznacza „Bóg stworzył człowieka na swój obraz”? Czy jesteś na ten obraz?
7. Jak wyobrażasz sobie stan człowieka w raju przed upadkiem? A po nim?
8. Jak rozumiesz grzech Adama i Ewy?
9. Wyjaśnij Księgę Rodzaju 3,15. Jaki ma to związek z Abrahamem?
10. Bóg przyjął ofiarę Abla, a nie Kaina. Dlaczego?
11. Kto był następcą Abla?
12. Co rozumiesz z opisu potopu i potomków Noego?
13. Co wiesz o eposie o Gilgameszu?
14. Jak rozumiesz Księgę Rodzaju 6,1-4? Księgę Rodzaju 10? Księgę Rodzaju 15? Księgę Rodzaju 18,1-15? Księgę Rodzaju 32,23-33? Księgę Rodzaju 49,8-12?
15. Czego dotyczył boski plan w odniesieniu do Abrahama?
16. Która z tych dwóch koncepcji jest słuszna: „naród wybrany” czy „wspólnota utworzona”? Dlaczego?
17. Sara odesłała Hagar i Ismaela. Skomentuj.
18. Czy obrzezanie i chrzest wodą są boskimi wymogami dla zbawienia duszy?
19. Co zrozumiałeś na temat Melchizedeka?
20. Co zrozumiałeś na temat Sodomy i Gomory?
21. Żona Lota zamieniła się w słup soli. Skomentuj.
22. 12 plemion Izraela. Wyjaśnij.
23. Skomentuj sny Józefa i faraona.
24. Kim jest „Lew z plemienia Judy”? Skąd ta nazwa?
25. Przedstaw linię mesjańską od Abrahama do Judy.
26. Dlaczego Żydzi chcą odzyskać meczet w Hebronie i meczet Omara w Jerozolimie?

    (Meczet w Hebronie zbudowano w miejscu, gdzie pochowani są Abraham, Izaak i Jakub. Meczet Omara w Jerozolimie zbudowano w miejscu, gdzie prawdopodobnie Abraham miał złożyć Izaaka w ofierze. Salomon zbudował tam pierwszą świątynię, zniszczoną w 586 r. p.n.e. przez Nabuchodonozora, a następnie ponownie w 70 r. n.e. przez Tytusa. W VII wieku kalif Omar ibn al-Chattab zbudował meczet w tym samym miejscu).